Bouwmaterialen en installaties

Een gebouw speelt zowel aan de binnen- als buitenkant een rol bij een (on)gezonde leefomgeving. De bouwmaterialen van een gebouw kunnen schadelijk zijn voor de gezondheid. Het bekendste voorbeeld is asbest. In Nederland is de verkoop, het gebruik en het bewerken (zagen, boren, schuren of slopen) van asbest sinds 1 juli 1993 verboden vanwege de gevaren voor de gezondheid. Voor die tijd werd asbest om zijn goede eigenschappen vaak gebruikt, onder andere als bouwmateriaal. Het inademen van asbestvezels kan op de lange termijn mesothelioom (kanker aan de vliezen van de longen, borstwand en, in mindere mate, de onderbuik), longkanker en stoflongen veroorzaken.

Een installatie bij of op gebouwen dat gezondheidsrisico's met zich mee kan brengen, zijn natte koeltorens. De installaties zijn onderdeel van koelsystemen die gebruikt worden voor het afvoeren van overtollige warmte uit productieprocessen en gebouwen door middel van het vernevelen van water in een open constructie. Natte koeltorens zijn bekende verspreidingsbronnen van legionellabacteriën.

Fundering

Veel panden die gebouwd zijn voor 1970 hebben houten funderingspalen. Zolang deze houten palen in de natte grond staan behouden de palen hun kracht. Echter kan in perioden van droogte de grondwaterstand zodanig zakken dat deze palen in aanraking komen met zuurstof. Hierdoor kunnen schimmels groeien en gaan de palen rotten. Zo ontstaat paalrot. Paalrot kan worden verholpen door de grondwaterstand (kunstmatig) hoog te houden of door de fundering te herstellen. Dit laatste brengt hoge kosten met zich mee. Het in eigendom hebben van een huis waar paalrot een rol speelt, kan veel stress opleveren bij de eigenaren. Deze stress kan leiden tot gezondheidsklachten.

Binnenmilieu

De lucht binnen een gebouw heeft ook veel invloed op de gezondheid. De lucht in steden is niet altijd van even goede kwaliteit. Dan lijkt ventileren met de ramen open geen goed idee. Vaak is het tegengestelde echter waar: de luchtkwaliteit binnen is dan slechter voor de gezondheid dan de buitenlucht. Diverse stoffen spelen een rol in het binnenmilieu. Denk aan vocht dat bijdraagt aan schimmelvorming wanneer te weinig wordt geventileerd. Maar ook bij het gebruik van het (gas)fornuis of open haard komen stoffen vrij die mogelijk schadelijk zijn voor de gezondheid.

Koel- en verwarmingsinstallaties kunnen bijdragen aan geluidoverlast. In onze woonomgeving veroorzaakt lawaai vooral hinder en slaapverstoring. Bij langdurige geluidoverlast is het moeilijk om uit te rusten en te ontspannen. Voortdurende stress en slaapverstoring kan leiden tot hoge bloeddruk en hart- en vaatziekten. Geurhinder van houtkachels en open haarden kan leiden tot een breed scala aan gezondheidseffecten zoals luchtwegklachten. In de eerste plaats ervaart men bij stank hinder en wordt men dus gehinderd in het welbevinden en de dagelijkse bezigheden.

Plaatsing van gebouwen en toegankelijkheid

De plaatsing van gebouwen in een stedelijke omgeving heeft veel invloed op de beleving van mensen. In grote steden als Rotterdam en Den Haag wordt veel hoogbouw gebruikt in het dichtbevolkte centrum. Hierdoor kunnen op het maaiveld windeffecten ontstaan die hinderlijk zijn voor mensen die zich op maaiveld bevinden. Daarentegen is een goede doorstroming van wind wel belangrijk om voor afkoeling te zorgen in stadskernen op hete dagen.

Voor alle mensen, dus ook mensen met een beperking, is het goed voor de gezondheid als ze kunnen bewegen. Om dit mogelijk te maken is het van belang dat voorzieningen toegankelijk zijn. Mensen die in een rolstoel zitten bijvoorbeeld, gaan eerder naar buiten als zij weten dat de plekken waar ze heen willen goed toegankelijk zijn.

Laatst bijgewerkt 11 juli 2018